Ontwikkelaars en productiviteit

De laatste tijd heb ik veel video’s bekeken over de productiviteit van ontwikkelaars. Hoe kun je het meten, hoe kan deze verhoogd worden, en hoe kan AI een rol spelen. Dat deed ik natuurlijk niet zomaar. Onze klanten beginnen er vragen over te stellen. En CoolProfs heeft op de vraag gereageerd door tijdens een Cool Pop-Up, een evenement voor klanten en de OutSystems-community, een presentatie te houden. Twee van onze consultants lieten in een wervelende presentatie zien hoe je de productiviteit van ontwikkelaars verbetert met AI.

Er was niet genoeg tijd in deze presentatie om het ook te hebben over het meten van de productiviteit van ontwikkelaars. En of dat wel een goed idee is. Daarom deze blog!

De productiviteit van teams en ontwikkelaars meten

De eerste vraag die je moet stellen is: “Kun je de productiviteit van een team, of zelfs van een individuele ontwikkelaar, eigenlijk wel meten?” De volgende vraag zou moeten zijn: “Wil je dat eigenlijk wel meten?” Want het meten van productiviteit kan leiden tot het stellen van verwachtingen of doelen. En dat kan een verkeerd signaal afgeven aan je teams. Ook gevaarlijk: management kan het idee krijgen dat productiviteit niet meer dan een cijfer is, dat je kunt aflezen van een dashboard.

Om de eerste vraag te beantwoorden: ja, je kunt de productiviteit van softwareontwikkelaars meten. Tenminste volgens McKinsey & Company. Hun aanpak bouwt kort gezegd voort op bestaande productiviteitsmetingen in de software-industrie. Daar komen we zo op terug.

Maar eerst de risico’s. Stel dat een organisatie de productiviteit van haar ontwikkelteams probeert te meten. En stel dat één metriek de deployment frequency is. Dan is er altijd een kans dat teams proberen het systeem te misbruiken. Met andere woorden, als deployment frequency ‘is wat ze willen’, dan gaat het team meerdere keren per dag code uitrollen. Maar is dat echt zinvol?

Een ander risico is vergelijking. Het kan onverstandig zijn om teams met elkaar te vergelijken. Ze kunnen aan heel verschillende apps werken of verschillende prioriteiten hebben. Het ene team kan bijvoorbeeld veel technical debt aan het opruimen zijn. Iets dat nu misschien niet tot grote productiviteit leidt, maar waar de organisatie later wel van profiteert.

Een andere valkuil kan een verlangen van het management zijn om alles in één statistiek of getal te vangen. Complexe omgevingen laten zich niet zo gemakkelijk tot cijfers reduceren.

DORA statistieken

Er zijn twee vrij bekende methoden om de productiviteit van ontwikkelaars te meten. Eén daarvan is DORA (DevOps Research and Assessment). Dit langlopende onderzoeksprogramma is ontwikkeld door Google Cloud. De metrieken zijn:

• Deployment Frequency: hoe vaak code wordt vrijgegeven voor productie. Een hogere frequentie duidt op een goede CI/CD-pijplijn en een sterk team.
• Lead Time for Changes: de tijd die het duurt voordat code van commit naar productie gaat. Kortere doorlooptijden zijn beter, die duiden op snellere beschikbaarheid van updates en features.
• Change Failure Rate: het percentage implementaties dat problemen veroorzaakt. Een lager percentage duidt op betrouwbare systemen en effectief testen.
• Time to Restore Service: de tijd die nodig is om problemen op te lossen als ze zich voordoen. Snellere hersteltijden duiden op beter incidentbeheer.

Het SPACE framework voor ontwikkelaarsproductiviteit

Het SPACE framework, geïntroduceerd door Dr. Nicole Forsgren, biedt een holistische benadering voor het meten van ontwikkelaarsproductiviteit. Het bestaat uit vijf dimensies:

• Satisfaction and Well-being: de tevredenheid van ontwikkelaars met hun werk en tools. Een hogere tevredenheid correleert vaak met een hogere productiviteit.
• Performance: de resultaten van het werk, zoals de kwaliteit van de code.
• Activity: kwantitatieve maatstaven zoals het aantal pull requests en commits.
• Communication and Collaboration: hoe goed ontwikkelaars samenwerken en communiceren.
• Efficiency and flow: feitelijk het vermogen om te werken met minimale onderbrekingen of vertragingen.

Het SPACE framework benadrukt dat productiviteit niet alleen te maken heeft met individuele prestaties, maar ook met teamdynamiek en algeheel welzijn.

Productiviteit verbeteren – de basis

Eén van de video’s die ik bekeek over het onderwerp was getiteld “The SECRET To Improve Developer Productivity Is… Being HAPPY?” En daar zit inderdaad waarheid in. Veel onderzoek wijst uit dat gelukkiger mensen ook vaak productiever zijn. Dit sluit aan bij de dimensie ‘Satisfaction and Well-being’ van het SPACE framework.

Dus, regel gratis snacks en geef je ontwikkelaars veel schouderklopjes? Hoewel dat geen kwaad kan, is de algemene consensus dat je ontwikkelaars (en teams) gelukkiger kunt maken door:

• Het optimaliseren van workflows: CI/CD pipelines implementeren en deployment processen automatiseren om doorlooptijden te verkorten en de deployment frequency te verhogen.
• Een positieve werkomgeving: zorg ervoor dat ontwikkelaars de gereedschappen en de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben om tevreden en productief te zijn. Pak frustraties aan, zoals traag compileren, problemen met de pipeline en foutgevoelige tests.
• Ononderbroken werken: DevEx (developer experience) is nu een ding. Het is een mengeling van hoe ontwikkelaars zich voelen, denken en hun werk waarderen. Een belangrijk aspect voor productiviteit is om ze in de flow te laten komen en onderbrekingen tot een minimum te beperken.
• Geautomatiseerde taken: gebruik (AI) tools om alledaagse taken zoals het genereren van testcases en documentatie af te handelen, zodat ontwikkelaars vrij gemaakt worden voor creatiever werk.

Productiviteit verbeteren – AI inzetten

Hoe kunnen we AI inzetten om ontwikkelaars productiever te maken? Het antwoord hangt af van de omgeving. AI-tools zoals Claude Code of GitHub Copilot helpen ontwikkelaars sneller en hopelijk beter code te schrijven. AI is ook goed in het genereren van testcases en dergelijke.

Ontwikkelaars die low-code tools zoals OutSystems gebruiken profiteren minder van deze AI. Ze zijn al zeer productief in het maken van code, omdat het low-code platform dat voor hen doet. Toch kan generatieve AI zoals Copilot of ChatGPT een groot verschil maken in de productiviteit van ontwikkelaars. Het geheim zit hem in hoe je deze tools gebruikt. Hier zijn een paar tips:

• Koop een betaalde versie van Copilot of ChatGPT, zodat medewerkers veilig kunnen werken en zich geen zorgen hoeven te maken of data wordt gebruikt om AI-modellen te trainen.
• Onderzoeks- en planningsfase: laat AI marktonderzoek doen of andere softwareproducten vergelijken. Laat een projectplanning genereren.
• Ontwerp- en architectuurfase: laat AI goede kleurstalen kiezen, wireframes ontwerpen of een databaseschema voorstellen.
• Ontwikkelfase: laat AI een API-integratie beschrijven, een SQL-query optimaliseren, of CSS genereren om aan een thema toe te voegen.
• Testfase: zolang AI je app niet echt kan testen, kun je het project beschrijven en de AI vragen om testgevallen te beschrijven en te prioriteren.
• Documentatie: laat AI een gebruikershandleiding, API-documentatie of FAQ’s genereren. AI zou zelfs het script voor een instructievideo kunnen schrijven.

Conclusie

Het is mogelijk om de productiviteit van teams en ontwikkelaars te meten door frameworks zoals DORA en SPACE te gebruiken. Het is wel belangrijk om voor een goede implementatie te zorgen. Onthoud dat niemand erbij gebaat is als ontwikkelaars het systeem misbruiken of er ontevreden van worden. Integendeel, een gelukkige ontwikkelaar is een productieve ontwikkelaar!

AI heeft de potentie om de productiviteit aanzienlijk te verhogen door terugkerende taken te automatiseren en te helpen bij uitzoeken of optimaliseren. Stel dat je 10 ontwikkelaars hebt die elk 1 uur per week kunnen besparen (en gelukkiger zijn). Dat is de moeite waard!

Ik vertelde aan het begin dat CoolProfs een presentatie hield op een community event over het verbeteren van de productiviteit van ontwikkelaars met AI. Die werd met groot enthousiasme ontvangen. Nee, er is geen opname van. Maar als je meer wilt weten over hoe CoolProfs jou en je teams kan helpen door gebruik te maken van AI, laten we dan eens praten.

Onno Poelmeyer, Consultant, CoolProfs